Verhalen over de leeszaal

Zuchtend kijk ik naar de klok. De tijd tikt door en ik moet een bijzonder verhaal zien te vangen. Ik zoek een verhaal dat zich afspeelt in Rotterdam Zuid en dat bijzonder en speciaal is. Ik ken geen mensen woonachtig in Rotterdam Zuid. Hoe moet ik dit aanpakken? Ik vertel dit gefrustreerd aan mijn opa. Mijn opa oppert dat hij een oud-collega heeft die woonachtig is in Rotterdam Zuid. Zijn oud-collega, Pieter, doet iets met boeken. Ik verwacht geen bijzonder of speciaal verhaal te vangen, maar besluit toch te vertrekken naar Zuid.

Gevestigd in een voormalig buurtwinkeltje aan de Berkendaal, bezoek ik een kleine leeszaal. Buiten, tussen de richels en kieren van het huis staan boeken verscholen. De etalage staat vol typmachines, boeken en materialen uit de haven. Aan de muur hangt een oud buitenboekenkastje.

Bij binnenkomst word ik meteen blij verrast, door het huis dat aandoet als één grote boekenkast. De ruimte wordt gevuld door boeken, posters, juten postzakken, retroradio’s, Perzische tapijten en hier en daar een been of arm van een paspop.

Als nieuwe bezoeker word ik uitgebreid rondgeleid. Ik bezoek de buitengewone kamers van het huis. De Rotterdamtafel, met bijzondere boeken over Rotterdam. De zweefhoek, met allerlei verhalen uit hogere sferen. Er is een tienerhoek, een kinderhoek en niet te vergeten, de natte ruimte. Deze ruimte met een ietwat vreemde naam, bevindt zich in de douchecabine. Hier zijn boeken te vinden met verhalen over water. Er is ook een boekenherstelhoek, waar de uitverkoren boeken een tweede leven krijgen. Tweedehands boeken worden hier opgelapt om vervolgens een nieuwe eigenaar te verwelkomen. In de voormalige woonkamer van het huis staat een excentrieke tafel. Het tafelblad staat volgeschreven met namen van bezoekers. En de poten van de tafel zijn vervangen door boeken. Er staan namen van Rotterdammers en Dordtenaren op de tafel geschreven, maar ook van Chinezen en Amerikanen.

Iedereen is welkom
Wanneer we naar boven lopen, langs de trap van het huis, zie ik een paspop liggen. De paspop met vrouwelijke rondingen heeft een snorretje. Het is een transgender, hoor ik Pieter lachend zeggen.

Pieter vertelt dat iedereen welkom is voor een kop koffie of thee en een goed boek. Er werken zo’n twintig vrijwilligers in dit kleine leeszaaltje. Een vrijwilliger en boekenliefhebber vertelt mij dat dit het mooiste vrijwilligerswerk is dat hij ooit heeft gedaan. Dan komt er een nieuwe bezoekster binnen en alle vrijwilligers staan meteen in de startblokken. De bezoekster zoekt een specifiek boek en de drie aanwezige vrijwilligers zoeken allemaal mee. En jawel, na zo’n tien minuten spitten is het boek gevonden. De bezoekster is tevreden. Dat is pas een klantenservice, denk ik bij mijzelf. De vrijwilligers mogen in de leeszaal hun verjaardag vieren, vertelt Pieter. Zelf heeft hij aanstaande zaterdag zijn vriendenclub uitgenodigd. Ze drinken dan samen in de leeszaal een kop koffie, thee, borreltje of een biertje. Ineens vallen mij een aantal tasjes op die aan het plafond hangen. Op de tasjes staan namen geschreven. De tasjes zijn er voor bezoekers die een specifiek boek zochten, dat de leeszaal op dat moment niet in bezit had. Maar omdat er elke dag zo’n honderd boeken binnenkomen, is de kans groot dat de leeszaal dit specifieke boek snel in bezit zal hebben.

Een schat in de leeszaal
Later bezoeken we het archief achterin het huis. In het archief ligt een schat, vertelt Pieter me. Het is het oudste én eerste Van-Nelle album. Pieter hoopt dit boek voor een mooi bedrag te kunnen verkopen zodat hij het geld weer kan investeren in de leeszaal.

We gaan terug naar de woonkamer en nemen plaats aan de excentrieke leestafel. Aan de gezellige leestafel vinden bijzondere gesprekken plaats. Het dagelijkse leven, belemmeringen en moeilijkheden worden met elkaar besproken. En heel soms, in al die boeken die bezoekers wegbrengen, vinden de vrijwilligers persoonlijke voorwerpen. Brieven, tekeningen, antieke boekenleggers, foto’s, rekeningen en boodschappenlijstjes. Al deze persoonlijke spulletjes worden verzameld in een doos. Ooit zal Pieter iets met deze spulletjes doen. Tot die tijd worden de spullen zorgvuldig bewaard.

Tweede leven
Op weg naar huis denk ik na over de leeszaal. Wat een gaaf concept en wat een mooie mensen. Er zit een ziel in dit huis. Een ziel waarin vele verhalen verborgen liggen. Verhalen uit de tweedehands boeken, verhalen van de twintig hardwerkende vrijwilligers en verhalen van de bezoekers. Naast alle tienduizend boeken die in de leeszaal te vinden zijn, dient de leeszaal ook als bijzondere ontmoetingsplek. Boeken hebben een sociale functie: delen, praten en discussiëren. De boeken die in de leeszaal worden gebracht, krijgen een nieuwe eigenaar, een nieuw thuis en dus een nieuw leven. Pieter, initiatiefnemer van de leeszaal, heeft een groot deel van zijn leven gewerkt in de psychiatrie. Tijdens zijn pensioentijd bedacht hij dit mooie idee voor de leeszaal. Pieter begon een nieuwe uitdaging, een nieuwe carrière en een nieuw tijdperk in zijn leven. Net zoals de boeken in de leeszaal.

En ook heb ik, ondanks mijn twijfels, een zeer bijzonder verhaal weten te vangen!

Rosanne Boudestijn

foto's Rosanne Boudestijn
archief Leeszaal
meer lezen over de leeszaal?

« Leeszaal in bedrijf Feest zaterdag 4 juni »